Rakipleri Bile Onların Adıyla Çağrılıyor: Jenerik Markalar - 4 sene önce

Öyle markalar var ki bir ürün kategorisinin ismi olmuşlardır adeta. Kağıt mendili kaçınız ürün adıyla istersiniz büfeden? Ya da “çözülebilir hazır kahve”yi? Peki ya “hijyenik kadın pedi”ni ? Kaç kadın bu kategori adını kullanıyor? Konumuz jenerik markalar. Yani, neredeyse kendi kategorilerine isim olmuş markalar. Marka adıydılar, ürün adı oldular: karşınızda Jenerik markalar.

Bir marka adı nasıl olur da bir ürün türünün adı gibi kullanılabilir? Jenerik markaların hikayesi farklı ülkelerde benzer bir seyir izliyor. Ülkemizi ele alalım. Ailelerimizin eski üyeleri zamanında, bir ürünün Türkiye’ye ilk geldiği dönemleri hayal edin. Adı gitti kendi kaldı yadigar diyebileceğimiz markalar da geldi geçti o dönemden beri. Kimi markalar küçülerek hayatını sürdürmeye devam ediyor. Kimileri de aynı şaşalı günleri rekabetin soğuk nefesini hissederek de olsa varlıklarını sürdürüyorlar. Ülkenin küreselleşmeyle henüz tanışmadığı 40’lı ve 70’li yıllar arasında sınırlı sayıda marka vardı tüketicilerin hayatında. Hatta bazı ürünlerle ilk kez tanışılıyordu. Bu durum ekonominin seyri kadar teknolojinin gelişmesiyle de ilgili. Örneğin buzdolabı yoktu bir zamanlar Türkiye’de. Televizyon yoktu. Ve serbest piyasa ekonomisinin günümüzdeki kadar büyüyüp serpilmediği o yıllarda, buzdolabı diye bir ürün hayatımıza girince, diğer onlarca üretici 1-2 yıl içinde çeşit çeşit buzdolaplarıyla tüketicinin karşısına çıkamıyordu! Böylece buzdolabı markası sanki ürünün kendi adı gibi kullanılıyordu uzun süre. Bazı ürün gruplarında ise bu jenerik marka adları öyle yer ettiler ki, ürün grubunun resmi adı gibi kaldılar. Nasıl mı?

80’li yıllarda ilk kez Almanya’dan gelen gurbetçi yurttaşlarımız sayesinde tanıştığımız, ve buzdolaplarımızda özenle sakladığımız “çözülebilir hazır kahve” mesela. Evet o dönemlerde küreselleşme süreci başlamıştı ama emekleme aşamasındaydı. Ve yeni kahve markalarını tanımamız bayağı bir zaman alacaktı. Evlerde, gelen özel konuklara, aşırı kullanmamaya özen göstererek misafirperverlik ve tutumluluk arası bir heyecanla ikram ettiğimiz hazır kahveler günümüzde kahvenin onlarca çeşidinin havalı isimlerle sunulduğu kahve dükkanları sayesinde eski popülaritesini kaybetmişe benziyor. 3’ü bir arada minik poşetlerde kolayca ulaşılan bir ürün, haliyle bakımlı teyzelerin özel kavanozlarda itinayla saklandığı günlerinin gerisinde kaldı. Hazır mendil ve hijyenik kadın pedi de piyasaya ilk girmenin etkisiyle jenerik marka adıyla anılan ürün grupları arasında yer alıyor.

jenerik markaya örnekÖrneklendirirsek; Kot pantolon diye dilimize yer eden kot, artık üretilmeyen bir “jean” markası. Aynı şekilde kendi kategorisine tam olarak adını veren cip ve çiklet de en çarpıcı jenerik marka örnekleri arasında sıralanabilir. Jelibon, Jet Ski, Formika, Post-it, Frizbi, Konyak, Jilet, Duşakabin, Termos, Rimel, Sunta da kategori adı yerine kullanılır hale gelmiş, TV’de adını geçirdiğinizde gizli reklamdan ceza yemeyeceğiniz marka adları arasında yer alıyor. Bazı jenerik markalar hızını alamayıp, belirli davranışlara bile isim olabiliyor: “çiti”lemek gibi. “Lego” yapmak gibi. Günümüzde de aynı süreç devam ediyor. Kaçımız tablet bilgisayarı, üzerinden ısırık alınmış bir elmanın alt markasının adıyla niteliyor dikkat ettiniz mi?

Konuya ilişkin Fikr-i Orjin’den Yunus Tabakoğlu’nun görüşlerine başvurduk:

Fikr-i-Orjin-web-arayüz-uzmanı

Yunus Tabakoğlu, Fikr-i Orjin Reklam Ajansı

“Jenerik markalar bazen bir reklam ve pazarlama çalışmasının sonucu olarak ortaya çıksa da, temelde pazarda ilk olmanın avantajını kullanan markalardır. Günümüzde jenerik marka olmanın ne kadar avantajlı olduğunu tartışanlar var. Çünkü jenerik marka reklam yapıyor yapıyor, beni tercih edin diyor. Müşteri, eğer raftan kendi eliyle seçtiği bir ürün değilse; marka adını söylediğinde satıcı rakip firmanın ürününü uzatabiliyor. Bir kısım müşteriler ısrarcı olsa da, bir kısmı ürünü alıp gidiyor. Bu durum günümüzde kimi jenerik markaların için çözülmesi gereken bir sorun olarak tanımlanıyor.”

Orijinal fikirli günler dileriz.
Fikr-i Orjin Reklam Ajansı

Not: Bu yazımızı ve diğer sevdiğiniz yazılarımızı sizler de dilediğiniz gibi paylaşabilirsiniz. Kaynak göstermenizi istersek ayıp etmeyiz herhalde. Tüm hakları saklıymış bize öyle söylediler.